Ministers lobbyen bij Brussel om GGO-labels van voedseletiketten te verwijderen

De Nederlandse overheid lobbyt actief om de regels omtrent veiligheid en consumentenkeuze voor nieuwe genetisch gemodificeerde (GGO) gewassen af te schaffen. Hierdoor zouden consumenten in het ongewisse blijven en zouden zij en boeren nog afhankelijker worden van slechts een paar zaadgiganten.

.

Deze lobbycampagne dient slechts de belangen van een paar biotechbedrijven, terwijl consumenten en boeren er juist nadeel van ondervinden. De biotechindustrie zet zich al meer dan tien jaar in voor de afschaffing van bioveiligheidsvoorschriften en etikettering van ggo-voedsel. Het doel van deze voorschriften is om consumenten te beschermen en hen te laten weten wat ze eten.

Uit documenten die de NGO Corporate Europe Observatory heeft verkregen, blijkt dat ambtenaren bij vijf ministeries in Nederland – onder leiding van het ministerie van Landbouw – de oproepen van het Nederlandse parlement en het publiek om gewasetikettering en een verbod op gewasoctrooien te verbieden, negeerden.

In 2023 meldde het Corporate Europe Observatory hoe Nederlandse overheidsfunctionarissen voortdurend werden gelobbyd door de biotechlobbyorganisaties HollandBio en Plantum en door een kleine groep biotechonderzoekers van de Wageningen Universiteit. Documenten die in 2023 en 2024 werden verkregen, tonen aan dat ze zelfs persoonlijke ontmoetingen met hen hadden in luxe appartementen.

Uit de documenten blijkt dat het ministerie van Landbouw bijzonder actief is geweest in het lobbyen voor de deregulering van nieuwe GGO-technieken, wat vragen oproept over de manier waarop de Nederlandse overheid het democratische proces negeert ten gunste van het prioriteren van de agenda van de industrie.

GGO-etikettering en octrooien zijn belangrijke punten in de onderhandelingen in de trilogen tussen het Europees nepparlement, de Raad van de EU (EU-lidstaten) en de Europese Commissie, die nu onder het Deense voorzitterschap lopen. De EVP-rapporteur in het Europees nepparlement, Jessica Polfjard, is een groot voorstander van volledige deregulering en is daarom niet van plan het standpunt van het Europees nepparlement over etikettering en octrooien te verdedigen. In plaats daarvan oefent zij actief druk uit op de meest conservatieve en extreemrechtse elementen in het Europees nepparlement om het standpunt van de EVP te steunen, dat neerkomt op het zwichten voor het zeer povere standpunt van de Raad dat in maart onder het Poolse voorzitterschap is overeengekomen. Het standpunt van de Raad betekent verregaande deregulering en geen adequate oplossing voor het octrooiprobleem.

Wie beschermt de rechten van consumenten?

Philip MacNaghten van de Wageningen Universiteit, die samenwerkt met het Rathenau Instituut aan een onderzoek naar nieuwe ggo's in Nederland, bevestigde tegenover het lokale tv-programma Argos dat burgers zich zorgen maken over de manier waarop ggo-technieken zullen worden toegepast en willen kunnen kiezen of ze ggo-producten kopen of niet. "De overweldigende respons van Nederlandse burgers is dat nieuwe ggo's gereguleerd moeten worden om het algemeen belang te dienen, en dat is wat we in ons rapport voorstellen", zei hij. Het rapport werd echter door de vijf ministeries genegeerd. "Het was niet erg democratisch", zei MacNaghten.

In een e-mailwisseling (zie pagina 379 van de documenten hieronder) schreef een ambtenaar van het ministerie van Landbouw aan een collega bij het ministerie van Volksgezondheid dat één van de redenen waarom zij tegen etikettering voor consumenten waren, was dat het “het besluitvormingsproces en de positie van gelijkgestemde partijen” (d.w.z. degenen die deregulering steunen) zou frustreren.

Bovendien is de interpretatie van een parlementaire resolutie die oproept tot "etikettering voor de consument" door het ministerie van Volksgezondheid gemanipuleerd als "de consument, niet de eindgebruiker" (bekijk deze video op 18m36s). Dit betekent dat de "consument" alleen verwijst naar de boer die de zaden koopt, die een etiket op de verpakking van de zaden zal zien, maar dat er geen etiket zal staan ​​op de verpakkingen van het eindproduct in de winkels voor degenen die normaal gesproken als "consument" worden beschouwd.

Frans Carree, veredelaar bij biologisch zaadbedrijf De Bolster, legde uit dat ze ervoor kiezen om patentvrij te blijven: "Het is onethisch om als bedrijf eigenaarschap te claimen over iets dat je in de natuur hebt ontdekt", zei hij, en voegde eraan toe dat "het bedrijfsmodel zou moeten zijn om goede variëteiten te produceren en de zaden aan telers te verkopen."

Onafhankelijke zaadveredelaars, die alternatieven bieden voor bedrijven als Bayer, BASF en Syngenta, zullen veel meer tijd moeten besteden aan het bestrijden van patenten. "Door deregulering versterken grote bedrijven hun machtspositie. Ze zeggen tegen de Nederlandse overheid dat ze Europa zullen verlaten als ze niet worden geliberaliseerd. Maar de overheid negeert kleine en middelgrote bedrijven", aldus de expert.

In een interview met het weekblad De Groene vertellen wetenschappers bijvoorbeeld hoe een koudebestendige maïssoort, die ze op traditionele wijze (non-GMO) hebben ontwikkeld, wordt bedreigd door een patentaanvraag van het Duitse zaadconcern KWS, dat ook de detectiemethode heeft gepatenteerd.

Hoewel patenten op natuurlijk of conventioneel gekweekte planten verboden zijn, vinden grote bedrijven een maas in de wet door reeds bestaande eigenschappen te beschouwen als het resultaat van een "technisch proces". Volgens de statistieken die De Groene aanhaalt, is het aantal patenten op plantenrassen sinds 2020 verdubbeld, en veel daarvan hebben betrekking op conventionele rassen of planteigenschappen. De grootste patenthouders zijn grote multinationals zoals Bayer, BASF en Syngenta.

Hoewel het Nederlandse parlement unaniem een ​​resolutie tegen gewasoctrooien aannam, omdat deze in strijd zou zijn met de belangen van boeren en veredelaars, werd deze door de vorige minister van Landbouw, Pieter Adema, genegeerd en wordt deze nog steeds door het ministerie genegeerd. De Nederlandse regering steunde de voorgestelde "studie" van de Europese Commissie naar de impact van octrooien op de veredelingssector.

Nina Holland van het Corporate Europe Observatory merkte op dat "tegen de tijd dat de studie wordt gepubliceerd, het te laat zal zijn, aangezien de dereguleringswet dan al is aangenomen, wat de deur opent voor een vloedgolf van gepatenteerde genetisch gemodificeerde gewassen." De maatschappij zal de prijs betalen voor de toegenomen afhankelijkheid van de voedselketen van slechts een paar biotechbedrijven.

De documenten laten ook zien hoe de Nederlandse regering probeerde samen te werken met het Belgische ministerie van Landbouw toen België het EU-voorzitterschap bekleedde. Ze stelden een overzicht op van de standpunten van EU-lidstaten over de deregulering van nieuwe ggo's (zie pagina 49 van dit document) en probeerden actief enkele van de meer kritische EU-lidstaten te "overtuigen". In een vertrouwelijk document schreven Nederlandse ambtenaren dat "het waarschijnlijk nodig zal zijn om één ​​van de grote landen, zoals Italië, Polen of Duitsland, te overtuigen om vóór het voorstel te stemmen" (zie pagina 632 van hetzelfde document).

"We zien dat economische belangen op de korte termijn zwaarder wegen dan langetermijnbelangen zoals gezondheid en duurzaamheid", aldus hoogleraar Jeroen Kandel van de Wageningen Universiteit. "De Europese Commissie wilde het gebruik van pesticiden met 50% verminderen als onderdeel van de EU Green Deal. Dit zou de winst van bedrijven zoals Bayer hebben geschaad, dus in ruil daarvoor gaf de Commissie hen deregulering van nieuwe ggo's." Het voorstel om pesticiden te verminderen werd afgewezen, maar het voorstel om nieuwe ggo's te dereguleren staat op de agenda.




[Alle links, bronnen, documenten en meer informatie uitsluitend voor abonnee's]



[30 september 2025]

 

Afdrukken Doorsturen